Historia szkoły

Lata okupacji

„Wraz z początkiem II wojny światowej zawieszono zajęcia w Publicznej Szkole Dokształcającej Handlowo-Kupieckiej, której majątek zagrabili okupanci.W 1940 roku okupacyjne władze szkolne zorganizowały 3-letnią szkołę zawodową (Berufsschule) dla chłopców i dziewcząt, o kierunku rzemieślniczym i kupieckim (Polnische Berufsschule und Kaufmannschule in Leżajsk). Jej pełna nazwa to Powiatowa Publiczna Szkoła Zawodowa dla Uczniów Rzemieślniczych i Kupieckich w Jarosławiu, Oddział z polskim językiem nauczania w Leżajsku. Początkowo zajęcia szkolne odbywały się w budynku internatu gimnazjalnego obok stacji kolejowej (ok. półtora roku, zajęcia po południu), a następnie w budynku Polskiej Publicznej Szkoły Powszechnej Nr 2 w Leżajsku, spalonej potem przez cofające się wojska niemieckie w lipcu 1944 roku. Prawie wszystkie akta tej szkoły zostały spalone. Jej dyrektorem przez cały czas był Marian Cebula.

Szkoła ta kształciła w sumie około 300 uczniów rocznie na obu kierunkach i we wszystkich klasach. Wedle źródeł niemieckich z 30 września 1942 roku liczba uczniów w 11 oddziałach szkoły leżajskiej wynosiła 345 osób. Uczęszczała do niej nie tylko młodzież z terenu Leżajska, ale i okolicznych wsi. Personel pedagogiczny szkoły był w całości polski, angażowany głównie doraźnie i słabo płatny. Wynagradzany był w zależności od ilości przepracowanych godzin.

W roku szkolnym 1943/1944 szkoła z Okręgowej przemianowana zostaje na Powiatową.Zasadne w tym miejscu jest ponowne przywołanie fragmentu artykułu prof. Józefa Półćwiartka.„Kolejną szkołą zawodową w Leżajsku, utworzoną przez władze okupacyjne, była roczna Publiczna Szkoła Gospodarcza (Offentliche Haushaltungsschule in Leżajsk), która rozpoczęła swą działalność 5 września 1941 roku. Program nauki w ilości 40 godzin tygodniowo obejmował zajęcia praktyczne, jak gotowanie, szycie, porządki, pranie, ogrodnictwo, a obok tego przedmioty teoretyczne: religię, język niemiecki, rachunkowość, organizację gospodarstw rolniczych, korespondencję, higienę. Do tego dochodziła jeszcze gimnastyka. Do szkoły przyjmowane były tylko dziewczynki w wiekuod 14 do 18 lat. Opłata miesięczna za naukę wynosiła 15 zł, 10 zł wpisowego i 10 zł kaucji. Dyrektorką szkoły przez cały okres okupacji była Kazimiera Zawilska – nauczycielka, kierowniczka kuchni ludowej (do 8 grudnia 1941 roku) i członek delegatury Polskiego Komitetu Opiekuńczego (Polnisches Hilfkomitee) w Leżajsku.

Szkoła gospodarcza dla dziewcząt mieściła się w budynku przy ulicy Sandomierskiej 21. Zajęcia prowadzone były od rana, wyłącznie przez personel pedagogiczny polski. Obok Kazimiery Zawilskiej w szkole tej pracowała Janina Walatyńska i nauczyciel Golenia. Dorywczo angażowane były także inne osoby. Do szkoły uczęszczała młodzież z Leżajska i wsi okolicznych. (…)

Do obu szkół zawodowych przyjmowano młodzież nie tylko ze świadectwem ukończenia szkoły podstawowej, ale uczęszczało też do nich wielu przedwojennych gimnazjalistów. Konspiracyjnym przecież celem szkół zawodowych w Leżajsku była ochrona młodzieży przed wywozem na roboty do Niemiec i stworzenie odpowiednich warunków do prowadzenia tajnego nauczania. Cele te były wyśmienicie realizowane, a nawet niektóre interwencje dyrekcji szkół u władz niemieckich (mające na celu ochronę młodzieży), dawały rezultaty. Oto np. w 1943 roku zmusili Niemcy do pracy przy budowie drugiego toru kolejowego wiele dziewcząt. Interwencja dyrektor Kazimiery Zawilskiej w leżajskim Arbeitsamcie poskutkowała. Dziewczynki przekazano szkole. Podstawową masę uczestników tajnego gimnazjum i liceum leżajskiego stanowili uczniowie szkół zawodowych, mimo iż zajęcia tajnych kompletów nie odbywały się z zasady w obiektach tych szkół zawodowych.

Szkolnictwo zawodowe w Leżajsku zorganizowane przez okupanta celem dostarczenia kwalifikowanych sił robotniczych dla gospodarki Rzeszy, spełniło ogromną rolę, nie zamierzoną przez Niemców, w dziele narodowego i patriotycznego wychowania. Dało też młodzieży ochronę przed wywozem do Rzeszy i przymusem pracy dla okupanta”.